Folia do oczek wodnych i zbiorników
Oczko wodne to najmniejszy obiekt hydrotechniczny, jaki można zbudować we własnym ogrodzie, i rządzi się tymi samymi zasadami co zbiornik przemysłowy. Różnica dotyczy skali, a nie logiki: bez szczelnej warstwy pod spodem woda po prostu odejdzie w grunt.
Jaki materiał wybrać
Do zbiorników ogrodowych stosuje się kilka rodzajów materiału i różnią się one nie tylko ceną.
Folia PEHD jest sztywniejsza i wymaga zgrzewania, ale daje najlepszą odporność mechaniczną i chemiczną. Sprawdza się przy dużych zbiornikach o prostej geometrii, przy stawach kąpielowych i wszędzie tam, gdzie zależy nam na trwałości liczonej w dziesięcioleciach.
Folia PVC jest bardziej elastyczna i łatwiej układa się w nieckach o nieregularnym kształcie. Przy małych oczkach ogrodowych to rozwiązanie najczęściej spotykane, wymagające jednak sprawdzenia, czy materiał ma atest dopuszczający kontakt z organizmami żywymi.
Kauczuk EPDM jest najbardziej rozciągliwy i najlepiej dopasowuje się do skomplikowanych kształtów, przy najwyższej cenie za metr kwadratowy.
Atest to nie formalność
Materiał bez potwierdzonej neutralności dla środowiska wodnego może uwalniać związki szkodliwe dla ryb i roślin. Przy zbiornikach zarybionych warto sprawdzić dokumenty przed zakupem, a nie po pierwszych stratach.
Jak obliczyć wymiar arkusza
Najczęstszy błąd przy zakupie to kupienie folii o wymiarach niecki. Materiał musi wyłożyć dno, skarpy i jeszcze wystawać poza krawędź, żeby dało się go zakotwić i wykończyć.
Wzór jest prosty. Do długości niecki dodaje się dwie głębokości maksymalne i po 30 centymetrów zapasu z każdej strony. To samo dla szerokości.
| Wymiar niecki | Głębokość | Potrzebna folia | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 2 x 3 m | 0,6 m | 3,8 x 4,8 m | Małe oczko ozdobne |
| 3 x 4 m | 0,8 m | 5,2 x 6,2 m | Oczko z roślinnością strefową |
| 4 x 6 m | 1,2 m | 7,0 x 9,0 m | Zbiornik z rybami |
| 6 x 10 m | 1,5 m | 9,6 x 13,6 m | Staw ogrodowy, wymaga łączenia arkuszy |
Przy większych zbiornikach szerokość rolki przestaje wystarczać i arkusze trzeba łączyć. Przy folii PEHD wykonuje się to przez zgrzewanie, metodą opisaną w opracowaniu o montażu geomembrany. Przy PVC stosuje się klejenie lub zgrzewanie gorącym powietrzem, zawsze z zachowaniem odpowiedniej szerokości zakładu.
Głębokość i strefy
Zbiornik ozdobny bez ryb może mieć 40 do 50 centymetrów. Zbiornik zarybiony wymaga strefy o głębokości co najmniej 60 do 80 centymetrów, żeby ryby przetrwały zimę pod lodem, a przy karpiach koi zwykle przyjmuje się co najmniej 1,2 metra.
Niecka powinna mieć wyraźnie ukształtowane strefy: płytką przybrzeżną dla roślin bagiennych, średnią dla roślin zanurzonych i głęboką jako zimowisko. Łagodne przejścia między nimi ułatwiają ułożenie folii bez nadmiaru fałd.
Układanie
Wykop i profilowanie
Wykonanie niecki ze strefami głębokości, z lekkim spadkiem dna w kierunku najgłębszego punktu, ułatwiającym późniejsze opróżnianie.
Oczyszczenie podłoża
Usunięcie kamieni, korzeni i ostrych elementów. Przy podłożu kamienistym warstwa piasku o grubości kilku centymetrów jako wyrównanie.
Warstwa ochronna
Ułożenie geowłókniny o gramaturze rzędu 300 gramów na metr kwadratowy, chroniącej folię przed przebiciem od spodu.
Rozłożenie folii
Układanie w cieplejszą część dnia, gdy materiał jest bardziej elastyczny, z układaniem fałd w regularne zakładki zamiast ich naciągania.
Napełnianie
Powolne napełnianie wodą, która dociska folię do dna i skarp, z jednoczesnym korygowaniem fałd w miarę wzrostu poziomu.
Wykończenie brzegu
Zakotwienie krawędzi w rowku obwodowym, przycięcie nadmiaru dopiero po napełnieniu i przykrycie brzegu kamieniem, żwirem lub darnią.
Ochrona przed promieniowaniem UV
Odsłonięta folia na brzegu zbiornika starzeje się pod wpływem światła słonecznego szybciej niż ta pod wodą. Widoczny rąbek materiału wystający ponad lustro wody z czasem kruszeje i pęka, co kończy się przeciekiem dokładnie na linii brzegowej.
Dlatego krawędź przykrywa się kamieniem, żwirem, płytami albo darnią. Rozwiązanie ma też walor estetyczny, bo widoczna folia psuje wygląd nawet najlepiej zaprojektowanego ogrodu.
Zbiorniki większe niż ogrodowe
Ta sama technologia obsługuje zbiorniki retencyjne, stawy hodowlane, zbiorniki przeciwpożarowe i niecki technologiczne. Przy większych obiektach rosną wymagania wobec grubości materiału, gramatury geowłókniny i kontroli spoin. Parametry materiałów zestawiliśmy w opracowaniu o geomembranie PEHD.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć rozmiar folii do oczka wodnego?
Do długości niecki dodaje się dwie głębokości maksymalne oraz po 30 centymetrów zapasu z każdej strony. To samo dla szerokości. Zapas jest potrzebny do zakotwienia i wykończenia brzegu.
Czy pod folię trzeba dawać geowłókninę?
Zdecydowanie tak, chyba że podłoże jest piaszczyste i całkowicie pozbawione kamieni. Geowłóknina o gramaturze około 300 gramów na metr kwadratowy chroni folię przed przebiciem od spodu i jest najtańszym ubezpieczeniem całej inwestycji.
Jaka głębokość oczka wodnego dla ryb?
Do przezimowania ryb potrzebna jest strefa o głębokości co najmniej 60 do 80 centymetrów. Przy karpiach koi przyjmuje się zwykle minimum 1,2 metra, żeby woda przy dnie nie przemarzała.
Czy folia jest bezpieczna dla ryb i roślin?
Materiały z atestem dopuszczającym kontakt ze środowiskiem wodnym są neutralne. Folie budowlane i materiały bez potwierdzonego składu mogą uwalniać związki szkodliwe, dlatego przy zbiornikach zarybionych sprawdza się dokumenty przed zakupem.
Kiedy przyciąć nadmiar folii przy brzegu?
Dopiero po całkowitym napełnieniu zbiornika. Woda dociska materiał do dna i skarp, przez co folia osiada i wciąga się do niecki. Przycięcie przed napełnieniem kończy się brakiem zapasu na wykończenie.
Czytaj dalej
Powiązane opracowania
Planujesz uszczelnienie zbiornika lub niecki?
Podaj powierzchnię, rodzaj cieczy i warunki gruntowe. Wskażemy grubość geomembrany i zakres prac przygotowawczych.