Wzorce masy do kalibracji wag
Bez wzorców nie da się ani skalibrować wagi, ani przeprowadzić legalizacji. Dla właściciela jednej wagi samochodowej zakup kilkudziesięciu ton odważników nie ma sensu ekonomicznego, dlatego standardem rynkowym stał się wynajem wraz z transportem.
Do czego służą wzorce masy
Wzorzec to ciało o znanej, potwierdzonej świadectwem masie. Obciążając nim wagę, sprawdza się, czy wskazanie odpowiada wartości rzeczywistej, i koryguje nastawy, jeśli występuje odchyłka. Bez punktu odniesienia o znanej masie kalibracja jest niemożliwa, a legalizacja nie ma podstawy.
Przy wagach samochodowych stosuje się wzorce o dużej masie jednostkowej, najczęściej bloki stalowe albo żeliwne o masie 500 lub 1000 kilogramów, transportowane i układane na pomoście dźwigiem lub wózkiem widłowym o odpowiednim udźwigu.
Klasy dokładności
Wzorce dzieli się na klasy określające dopuszczalny błąd masy. Do wag samochodowych pracujących w klasie dokładności III wykorzystuje się wzorce klasy M1, rzadziej M2, w zależności od zakresu i wymagań procedury. Każdy wzorzec powinien mieć aktualne świadectwo wzorcowania z podaną wartością i niepewnością pomiaru.
| Klasa wzorca | Typowe zastosowanie | Uwagi |
|---|---|---|
| E, F | Laboratoria, wagi analityczne | Nie stosuje się przy wagach samochodowych |
| M1 | Wagi samochodowe i przemysłowe klasy III | Najczęstszy wybór |
| M2 | Wagi o niższych wymaganiach | Dopuszczalne w części procedur |
| M3 | Zastosowania orientacyjne | Zwykle niewystarczające przy legalizacji |
Ile wzorców potrzeba
Zasada ogólna mówi, że sprawdzenie należy przeprowadzić w kilku punktach zakresu ważenia, łącznie z obciążeniem bliskim maksymalnemu. Przy wadze o zakresie 60 ton oznacza to konieczność dysponowania znaczną masą wzorców, co przy jednostkowej masie bloku 500 kilogramów daje kilkadziesiąt sztuk.
W praktyce stosuje się metody uzupełniające, w których część obciążenia stanowi materiał zastępczy o masie ustalonej przy użyciu wzorców. Pozwala to ograniczyć liczbę przewożonych bloków, ale wymaga zachowania procedury i nie w każdym przypadku jest dopuszczalne.
Transport i rozładunek
Kilkadziesiąt ton wzorców to osobne zadanie logistyczne. Trzeba zapewnić pojazd o odpowiedniej ładowności, sprzęt do rozładunku i miejsce na składowanie bloków obok wagi w trakcie czynności. Dojazd do stanowiska musi umożliwiać manewrowanie pojazdem z żurawiem.
- Utwardzony, równy plac obok wagi na czas rozładunku i składowania
- Dostęp dla pojazdu z żurawiem albo wózka widłowego o wystarczającym udźwigu
- Wydzielona strefa robocza z zachowaniem zasad bezpieczeństwa
- Wstrzymanie ruchu na wadze na czas czynności, zwykle na kilka godzin
- Sprawdzenie nośności nawierzchni w miejscu składowania bloków
Planowanie terminu
Czynności z wzorcami wykonuje się poza godzinami szczytu, bo waga jest wtedy wyłączona z ruchu. Przy zakładach pracujących sezonowo najlepszym momentem jest okres poza kampanią.
Wynajem zamiast zakupu
Zakup kompletu wzorców do wagi 60-tonowej to inwestycja porównywalna z ceną samej konstrukcji, powiększona o koszt składowania, transportu i okresowego wzorcowania. Dla właściciela jednej wagi nie ma to uzasadnienia, bo wzorce wykorzystuje się kilka razy w cyklu dwuletnim.
Dlatego standardem jest wynajem wraz z transportem i obsługą. Firma dysponująca własnym zestawem wzorców przyjeżdża, rozładowuje bloki, uczestniczy w czynnościach i zabiera wzorce po zakończeniu. Rozwiązanie jest tańsze i zdejmuje z użytkownika problem przechowywania oraz utrzymania ważności świadectw.
Świadectwa wzorcowania
Każdy wzorzec ma świadectwo wzorcowania z podaną wartością masy i niepewnością pomiaru. Świadectwa mają ograniczoną ważność, typowo liczoną w latach, po czym wzorce trzeba ponownie wzorcować. Przy korzystaniu z wynajmu warto sprawdzić, czy świadectwa są aktualne, bo bez nich czynności tracą podstawę.
Wzorce są też narzędziem kontroli wewnętrznej. Pojedynczy blok o znanej masie pozwala szybko sprawdzić, czy waga nie odbiega od stanu z ostatniej kalibracji, bez wzywania serwisu. Zakres czynności serwisowych opisaliśmy w opracowaniu o serwisie wag samochodowych.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania
Ile wzorców potrzeba do sprawdzenia wagi 60-tonowej?
Sprawdzenie prowadzi się w kilku punktach zakresu, łącznie z obciążeniem bliskim maksymalnemu, co przy blokach o masie 500 kilogramów oznacza kilkadziesiąt sztuk. W części procedur dopuszcza się metody uzupełniające z użyciem materiału zastępczego.
Czy opłaca się kupić własne wzorce?
Przy jednej wadze zwykle nie. Koszt kompletu, składowania, transportu i okresowego wzorcowania przewyższa koszt wynajmu, a wzorce wykorzystuje się kilka razy w cyklu dwuletnim.
Jakiej klasy wzorce stosuje się przy wagach samochodowych?
Najczęściej klasy M1, w części procedur dopuszczalne są M2. Klasy wyższe, E i F, stosuje się w laboratoriach i przy wagach analitycznych.
Czy na czas kalibracji trzeba wyłączyć wagę z ruchu?
Tak. Rozładunek wzorców, czynności sprawdzające i ponowny załadunek zajmują zwykle kilka godzin, dlatego termin planuje się poza godzinami szczytu.
Czytaj dalej
Powiązane opracowania
Nie wiesz, jaka waga sprawdzi się na Twoim placu?
Opisz rodzaj działalności, najdłuższy zestaw w Twojej flocie i warunki terenowe. Wskażemy właściwe opracowanie i wykonawcę.