Geomembrana PEHD i izolacje z folii
Geomembrana to szczelna bariera oddzielająca dwie warstwy gruntu. Brzmi prosto, ale między folią o grubości 1,0 mm pod oczkiem wodnym a membraną 2,5 mm pod kwaterą składowiska leży cała inżynieria doboru materiału.
Co to jest geomembrana
Geomembrana to arkusz tworzywa sztucznego o bardzo niskiej przepuszczalności, układany jako warstwa oddzielająca ciecz od gruntu albo grunt od gruntu. Najczęściej stosowanym materiałem jest polietylen wysokiej gęstości, w skrócie PEHD, znany też jako folia PEHD. Spotyka się także membrany z PVC i EPDM, ale przy obiektach inżynierskich dominuje PEHD.
O tej dominacji decyduje zestaw cech, których nie daje żadne inne tworzywo w podobnej cenie: nieprzesiąkliwość, bardzo niska wodochłonność, wysoka odporność mechaniczna na przebicie oraz odporność chemiczna, w szczególności na kwasy, zasady i związki ropopochodne. Do tego dochodzi dobra zgrzewalność, czyli możliwość trwałego łączenia arkuszy w jedną szczelną powłokę.
Materiał i atesty
Geomembrany PEHD nie są szkodliwe dla środowiska i w wykonaniach z odpowiednim atestem mogą mieć kontakt z wodą pitną. Stosowane materiały posiadają atest higieniczny oraz aprobaty techniczne potwierdzające parametry mechaniczne. Przy obiektach objętych nadzorem warto zweryfikować komplet dokumentów jeszcze przed dostawą, bo brak papieru zatrzymuje odbiór niezależnie od jakości wykonania.
Grubość i wymiary
Geomembrany produkuje się w rolkach o szerokości od 5,0 do 9,4 metra, w zależności od producenta i grubości materiału. Im grubsza folia, tym krótszy pas w rolce, ponieważ ograniczeniem staje się masa i średnica zwoju.
| Grubość | Typowa długość pasa | Podstawowe zastosowanie |
|---|---|---|
| 1,0 mm | około 200 m | Zbiorniki wody czystej, oczka wodne, rowy |
| 1,5 mm | około 150 m | Zbiorniki przeciwpożarowe, laguny, wody opadowe |
| 2,0 mm | około 100 m | Składowiska odpadów, zbiorniki na gnojowicę |
| 2,5 mm | zależnie od producenta | Obiekty o najwyższych wymaganiach, bazy paliw |
Dobór grubości nie wynika wyłącznie z rodzaju obiektu. Równie ważna jest jakość przygotowanego podłoża. Na starannie wyrównanej, przesianej warstwie można bezpiecznie użyć cieńszej membrany. Na podłożu kamienistym nawet folia 2,0 mm będzie narażona na przebicie, jeśli zabraknie warstwy ochronnej.
Faktura powierzchni
Powierzchnia membrany decyduje o tym, czy warstwa przykrywająca utrzyma się na skarpie. Do wyboru są warianty obustronnie gładkie, gładkie z jednej i chropowate z drugiej strony, obustronnie chropowate, profilowane oraz kolczaste.
- Obustronnie gładka. Dno zbiorników i powierzchnie płaskie, gdzie nie występuje ryzyko zsuwania.
- Jednostronnie uszorstkowiona. Skarpy o umiarkowanym nachyleniu, chropowata strona skierowana do warstwy, która ma się utrzymać.
- Obustronnie uszorstkowiona. Skarpy strome oraz układy wielowarstwowe, gdzie tarcie potrzebne jest po obu stronach membrany.
- Profilowana i kolczasta. Zastosowania specjalne, w tym zakotwienie w betonie i konstrukcje wymagające mechanicznego połączenia z warstwą przylegającą.
Gładka folia na stromej skarpie się zsunie
To najczęstszy błąd doboru. Warstwa ochronna albo przykrywająca ułożona na gładkiej membranie o dużym nachyleniu zsuwa się razem z ciężarem własnym. Na skarpach stosuje się materiał uszorstkowiony.
Warstwa ochronna z geowłókniny
Geomembrana sama w sobie jest odporna na przebicie, ale nie nieograniczenie. Ostry kamień pod naciskiem warstwy nadkładu albo koła maszyny przebije nawet grubą folię. Dlatego standardem jest ułożenie geowłókniny ochronnej, o gramaturze dobieranej do obciążeń, typowo od 250 do 1000 gramów na metr kwadratowy.
Geowłóknina pełni dwie funkcje. Rozkłada obciążenia punktowe na większą powierzchnię i oddziela membranę od gruntu rodzimego lub warstwy drenażowej. Przy obiektach o dużym obciążeniu stosuje się geowłókninę po obu stronach membrany.
Gdzie stosuje się izolacje PEHD
- Składowiska odpadów: uszczelnienie dna i skarp kwater oraz warstwy przykrywające
- Zbiorniki przeciwpożarowe i zbiorniki retencyjne wód opadowych
- Oczyszczalnie ścieków, laguny osadowe i osadniki
- Stacje i bazy paliw, place manewrowe wymagające zabezpieczenia przed ropopochodnymi
- Zbiorniki na gnojowicę i pozostałości pofermentacyjne
- Rowy odwadniające, kanały i zbiorniki technologiczne
- Zbiorniki wody czystej, oczka wodne i stawy ozdobne, opisane osobno na stronie o folii do oczek wodnych
Sposób łączenia arkuszy i kontrolę szczelności opisaliśmy w opracowaniu o montażu geomembrany.
Pytania i odpowiedzi
Najczęstsze pytania
Jaka grubość geomembrany do zbiornika?
Do zbiorników wody czystej i oczek wodnych zwykle 1,0 mm. Do zbiorników przeciwpożarowych i retencyjnych 1,5 mm. Do składowisk odpadów, zbiorników na gnojowicę i baz paliw 2,0 mm lub więcej. Ostateczny dobór zależy też od jakości podłoża.
Czym różni się geomembrana od zwykłej folii budowlanej?
Grubością, składem i sposobem łączenia. Geomembrana PEHD ma grubość liczoną w milimetrach, potwierdzone parametry mechaniczne i chemiczne oraz jest zgrzewana w szczelną powłokę. Folia budowlana ma grubość liczoną w mikronach i łączy się ją na zakład.
Czy geomembrana może mieć kontakt z wodą pitną?
Wykonania z odpowiednim atestem higienicznym tak. Przy zbiornikach wody przeznaczonej do spożycia trzeba potwierdzić to dokumentem dla konkretnej partii materiału.
Jak długo wytrzyma izolacja z PEHD?
Prawidłowo dobrana i ułożona membrana, zabezpieczona geowłókniną i warstwą przykrywającą, pracuje przez dziesięciolecia. Największym zagrożeniem nie jest starzenie materiału, tylko uszkodzenie mechaniczne przy pracach na obiekcie.
Czy geomembrana jest odporna na paliwa?
PEHD wykazuje wysoką odporność na związki ropopochodne, kwasy i zasady, dlatego stosuje się go przy bazach paliw i placach manewrowych. Przy nietypowych mediach chemicznych warto zweryfikować odporność dla konkretnej substancji.
Czytaj dalej
Powiązane opracowania
Planujesz uszczelnienie zbiornika lub niecki?
Podaj powierzchnię, rodzaj cieczy i warunki gruntowe. Wskażemy grubość geomembrany i zakres prac przygotowawczych.